Bayilik Sözleşmesi

Franchise Sözleşmesi

Bir iş kurmanın en az maliyetli yolu, bayilik almak suretiyle iş kurmaktır. Bu sistemde kendi işini kurmak için bayilik arayan kişiler, bayilik veren firmalara ulaşır ve kendisine uygun markaların bayiliğini alırlar.

Bayilik ilanları, iş ile ilgili web sayfaları (örn: Kobi Vadisi web sitesi) ve bayilik veren firmaların kendi internet siteleri ile de duyurulmaktadır. Kişiler bu ilanları inceler ve kendileri için en uygun firmadan bayilik almak için başvurularını yaparlar.

Bayilik almak isteyen kişi/kişiler ile bayilik verecek olan firma veya şirket arasında bir bayilik / franchise sözleşmesi düzenlenir ve imza altına alınır. Bu sözleşme ile taraflar, birbirlerine karşı yükümlülüklerini yerine getireceklerine söz vermiş olur ve iki taraf arasındaki ticari sınır belirlenir.

İLK FRANCHİSE SÖZLEŞMESİ

Dünyada ilk franchise sözleşmesi, 1851 yılında dikiş makinesi icatçısı olan Isaac Singer tarafından yapılmıştır. Singer, dikiş makinesini icat etmiştir ancak üretim yapacak parası yoktur ve makinenin kullanımı da bilinmemektedir.

Her iki durumu da düşünen Singer, üretim için gerekli parayı satıcılardan sağlamış, onlara bölgelerinde satış hakkı vermiş ve onlarda müşterilerini eğiterek satışlarını yapmışlardır.

Franchise sistemini ilk uygulayan şirket Singer şirketidir.

Daha sonra 1899 yılında Coca Cola, 1953 yılında McDonald’s franchise vermeye başlamış ve sistemi büyük başarı ile kullanmışlardır.

1970’li yıllardan sonra franchise çalışma modeli ağırlık kazanmıştır. Günümüzde, dünya çapında binlerce firma ve şirket, bayilik suretiyle işlerini geliştirmiş, şube sayılarını artırmışlardır. Bu sayede; hizmet ve mal pazarlamasındaki zorluklar aşılmış, pazarlama maliyetleri azalmış ve pazar payları artırılmıştır.

Bayilik Sözleşmeleri

Bayilik sözleşmeleri, bağlayıcı sözleşmelerdir ve her iki tarafa da hak ve yükümlülükler getirir. Hukuki bir işlemdir.

Franchise sözleşmesi;

  • Franchise verenin üretme, işletme ve pazarlama gibi fikri ve sınaî unsurlarının, franchise almak üzere başvuran kişiye bu hakları kullandırması,
  • Kendi organizasyonuna dâhil ederek, ticari faaliyetler ve eğitimler konusunda sürekli desteklemek borcu altına girmesi,
  • Franchise (bayilik) alanın ise; vereceği hizmetleri, firma adı altında, kendi nam ve hesabına yapmak ve desteklemek,
  • Franchise verene bunun karşılığında belli bir bedel ödemeyi kabul ettiği,
  • Bir borç ilişkisi olan ve kanunda düzenlenmemiş, iki tarafa da borç yükleyen bir sözleşmedir.

Franchise sözleşmesi, kendine özgü bir sözleşmedir ve isimsizdir.

Bayilik Sözleşmesinin Unsurları

Franchise Alanın Bağımsız Olması

Bir franchise sözleşmesinde taraflar, franchise alan ve verendir. Franchise alan kişi bağımsızdır ve kendi adına çalışır. Franchise alan, gerçek ve tüzel kişi olabilir.

Franchise Sistemi

Bu sistem;

  • Pazarlama Anlayışı; franchise verenin hizmet ve mallarını pazarlamak için, mal ve hizmetlerin temin edilmesi, fiyatları, yapılan reklâm, iş yapılırken kullanılacak kıyafet ve teçhizatlar, işletmelerin kiralanması gibi kurallarını belirler. Bu pazarlama anlayışıdır.
  • Know-How; franchise verenin sahip olduğu işletmenin ismi, dekorasyon ve donanım, işletmeye ait teknik ve mesleki bilgiler, gayri maddi mallar, hizmet ya da ürünün markası, amblem, logo vb.
  • Franchise Anlayışı; franchise veren ve alan arasındaki iç ilişkileri düzenleyen bölümlerdir.
  • Tarafların hakları ve yükümlülükleri, kazanç planları, franchising ücreti, eğitime ilişkin unsurlar gibi düzenlemeler olmaktadır.

Bedel Unsuru

Franchise sözleşmesi kurulduğu andan itibaren, franchise alan, franchise verene belli bir ücret ödemeyi kabul etmektedir. Bu ücretler başlangıçta ödenen ve sonra dönem dönem ödenen ücretler olarak belirlenir. Başlangıç ücretinde; işyerinin bulunması, iç ve dış donanımı, eğitim ve reklâm gibi giderler için 1 kere ödenir. Dönemsel ücretler ise; aylık ya da yıllık olarak ayrıca tarafların kararlaştırdığı zamanlarda ödenmektedir.

Dikey Birliktelik Unsuru

Franchise alanın ve sistemin başarısı birbirine bağlıdır. Yani franchise alan gerçek ya da tüzel kişinin başarılı olması için, sistemin de başarılı olması gerekir. Bu sistemdeki menfaatlerden her iki tarafta yararlanır. Ekonomik güçleri bir olmadığından dolayı aralarındaki ilişki dikey ilişkidir. Piyasadaki rakipler için grup oluşturulur ve imaj birliği ve pazarlama anlayışı ise ortak çalışma içine girilir.

Anlaşma Unsuru

Franchise sözleşmeleri anlaşma üzerine kurulur, herhangi bir şekil şartı yoktur. Patent ve marka lisansı içerecekse, yazılı söyleşme yapılmalıdır.

Bayilik Sözleşmesinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Bayilik sözleşmeleri, franchise almak isteyenin ve franchise verenin belli şartları kabulü ile kurulur ve imza altına alınır. Ortada bir işbirliği ve resmiyet kazanması gereken bir ticari ilişki mevcuttur. Sözleşme yazılırken, her iki tarafın hak ve yükümlülükleri açıkça belirtilmelidir. Taraflar arasında herhangi bir ihtilaf halinde, tarafların iletişim bilgisi, konu ile ilgilenecek mahkeme bilgisi, marka hakkını kullanmak, sorumluluklar ve bayiliğin devri gibi durumlar sözleşmede açıkça belirtilmelidir.
  • Kanunlara aykırı olmayacak şekilde düzenlenmiş olmalıdır. Sözleşmeler hukuku alanında uzman bir avukat yardımıyla hazırlanmalıdır. Sözleşmeler, firma ve hizmete göre değişiklik gösterir.
  • Girişimci adayı, sözleşmeyi imzalamadan önce, örnek sözleşmeleri incelemeli ve bu konuda bilgi sahibi olmalıdır. Bu ticari açıdan zarar görmemeleri için önemlidir. Sözleşme örneklerini incelediklerinde, sözleşme kavramı genel hatları ile anlaşılabilir.

Bayilik sözleşmeleri yapılırken, sözleşmede aşağıda yer alan konular hakkında da bilgilerin olup olmadığına dikkat edilmelidir:

  1. Ürün ya da hizmet bilgileri,
  2. Sözleşme konusu ürün/ürünlerin iadesi ve değişimi,
  3. Firmanın sunacağı destekler,
  4. Tarafların iletişim bilgileri ve unvanı,
  5. Bayilik alacak tarafın, hizmet ya da ürünü ne şekilde sunup satacağı,
  6. Sözleşmedeki hükümlere uyulmadığı durumlarda uygulanacak cezai yaptırımlar,
  7. Fesih şartları,
  8. Bayilik ücret ödemeleri (ayrıntılı bir şekilde),
  9. Reklâm giderlerine dair bilgilendirmeler,
  10. Tarafların yükümlülükleri

Her sektörün hizmeti farklıdır ve sözleşmelerin hizmet ve ürüne göre düzenlenmesi gerekir. Ayrıca franchise sözleşmelerinde iki tarafın talepleri de göz önünde bulundurulmalıdır. Sözleşme dışı bir talep varsa, bu da sözleşmede belirtilmelidir ki, ileri ki zamanlarda bir olumsuzluk durumunda sözleşme dikkate alınır. Sözleşme şartları iyice okunmalı ve hatalar ve eksiklikler giderildikten sonra imza altına alınmalıdır.

Bayilik Sözleşmesinde Bulunması Gerekenler

(aşağıda yer alan maddeler genel olarak ele alınmıştır, firmalara göre değişkenlik gösterebilir)

1. Taraflar

Franchise alan ve franchise verenin gerçek ya da tüzel kişi ise adı, soyadı veya unvanı belirtilir.

2. Sözleşme Konusu

Hangi ürün ya da hizmetin verileceği sözleşme konusudur. Kimler arasında ve hangi amaçla düzenlendiği belirtilmiştir.

3. Adres

Tarafların adres ve iletişim bilgileri belirtilmelidir.

4. Genel Hükümler

Sözleşmede imza altına alınması ve uygulanması gereken genel hükümler belirtilir.

5. Ticari Markanın Korunması ve Haksız Rekabetin Önlenmesi

Bayilik alanın ticari markayı koruması ve haklarını rekabet amacıyla kullanmaması için gerekli kurallar

6. Bayi Standartları ve Performans Kriterleri

Franchise veren firmanın standartları ve franchise alanın göstermek zorunda olduğu performans kriterleri yer alır.

7. Eğitim

Franchise alana ve personele verilecek eğitimin şartları belirlenir.

8. Yetki Belgesi

Franchise veren tarafından, franchise alanın hakları kullanım açısından verdiği yetki belgesi.

9. Ticari Şartlar

Sözleşme kapsamınca her iki tarafa da verilen ticari şartlar belirlenmektedir.

10. Teminat

Tarafların birbirlerine verdiği teminatlar ve teminat bedeli belirlenir.

11. Ürünün Siparişi, İptali ve Ödemeleri

Franchise veren ve alan arasında sözleşmede düzenlenen, ürünlere ait sipariş iptal ve ödeme şartları yer alır.

12. Satış Fiyatının Belirlemesi

Ürün ya da hizmetin satış bedeli belirlenir.

13. Pazarlama Aktivitelerinin Desteklenmesi

Pazarlama sırasında yapılacak aktivitelerin taraflarca desteklenmesi maddeleri belirlenir.

14. Bayinin Tanıtım, Pazarlama, Satış Geliştirme Faaliyetleri

Bayinin hizmet sırasında ürünlerini tanıtım, pazarlama ve satış geliştirmesi konusunda yapacağı faaliyetler belirlenir.

15. Bayi Ziyaretleri

Bayilere yapılacak ziyaretlerin detayları belirlenir.

16. Bayilikte Kullanılacak İş Formları

İş ile ilgili alım, satım ve personel alım formları gibi detaylar belirlenir.

17. İşyeri Sigortası

İş yeri sigorta kapsamı belirlenir.

18. Muhasebe Hesapları ve Verilecek Raporlar

Aylık ve yıllık dönemler olarak verilecek raporlar

18. Devir yasağı

Bayilik alınan yerin bir başkasına devrinin yasak olduğuna dair maddeler.

19. Sorumluluk Bölgesi

Bayilik alacak kişinin hangi bölgede sorumlu olacağı ve bu bölgenin dışında iş yapmaması

20. Sözleşmenin Süresi

Sözleşmenin başlangıç ve bitiş tarihi yer alır.

FRANCHİSE SÖZLEŞMELERİNİN SONA ERDİRİLMESİ

Franchise alan ve veren arasındaki sözleşme bazı durumlar nedeniyle sona erdirilebilir. Bunlardan ilki, sözleşmenin kendiliğinden (süre olarak) sona ermesidir. Süre bitimi, taraflardan birinin ölümü, iflası ya da lisans kaybı sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirir. Süre verilerek yani olağan fesihte; bitim süresi belli olamayan sözleşmenin, bir sebebe gerek olmadan, taraflardan birinin kendi iradesiyle sona erdirmesidir.

Olağanüstü fesih, taraflardan birinin, vaktinden evvel, ileri ki zamanı etkileyecek şekilde sözleşmeyi sona erdirmesidir. Öngörülmeyen durumlar ortaya çıkabilir, borçlar yerine getirilemez ya da dürüstlük kuralına aykırı davranış var ise taraflardan biri sözleşmeyi tek tarafla fesih edebilir.

Sözleşme fesih durumunu en büyük etkenleri; sözleşme maddelerinin yerine getirilmemesidir. Verilen taahhütlerin karşılanmamasıdır.



kobi vadisi

Yorumunuz

bayilik sözleşmesi
Bayilik Sözleşmesi
Bir Marka Nasıl Olmalıdır?
Bir Marka Nasıl Olmalıdır?
Tarım İşletmesi Açmak İçin Gerekli Evraklar
Tarım İşletmesi Açmak İçin Gerekli Evraklar
sektör nedir
Sektör Nedir?
Endüstri Nedir?
E-Devlet'i Ne Kadar Kullanıyoruz?
E-Devlet’i Ne Kadar Kullanıyoruz?
Network Nedir, Nasıl Oluşturulur?
Network Nedir, Nasıl Oluşturulur?
Franchise Ortağı Nedir?
Franchise Ortağı Nedir?
ticaret borsası nedir
Ticaret Borsası Nedir?